[Nurcan Özen]

Örgütleri davranışçı bakış açısıyla açıklamaya çalışan kuram , Neo-klasik örgüt Kuramıdır. Bu kuramında başlangıçta amacı verimlilik olsa da daha sonra bu kuramcılar “psikolojik ve sosyal faktörler ” olan üretim davranışını belirleyen bazı unsurları tespit etmişlerdir. Bu kuramdan hareketle ABD’de bulunan bir fabrikada ayrıntılı deneyler yapılmıştır. Hawthorne ismini alan deneyler 6 gruptan oluşmaktadır ve 8 yıl sürmüştür. Ilk deneyi Charles Snow yürütmüştür. Kalan 5 deneyi ise Elton Mayo devam ettirmiştir. Bu deneyler sırasıyla: Işıklandırma Deneyi, Röle Montaj Odası Deneyi, İkinci Röle Montaj Odası Deneyi, Mika Yarma Test Odası Deneyi, Mülâkat Programı Deneyi, Seri Bağlama Odası Deneyleri .

[Nurcan Özen]

Bürokrasi; rasyonelliği , masaların ya da büroların egemenliğini kullanarak örgütlerde etkinliği sağlamayı hedefleyen , rasyonel örgüt kuramlarından sadece biridir .Bu kuram Weberyan Bürokratik Model ya da Weberyan Bürokrasi kuramı gibi isimlerle de anılmaktadır. Bu kuram Max Weber tarafından geliştirilmiştir. Bu kuramda Max Weber bürokratik örgütlerin hangi özelliklere sahip olması gerektiğinin tespitini yapmıştır. Bu bakımdan Weber bürokrasi terimini ilmi şekilde ilk defa tahlil eden ve bu terimi tarafsız bir şekilde ortaya koyan kişidir. Ayrıca Weber Modern bürokrasinin ilk sistematik çalışmasını yapan kişidir. “Ekonomi ve Cemiyet ” adlı bir eseri vardır. Weber e gore üç otorite tipi vardır. Bunlar ; karizmatik otorite , geleneksel otorite ve yasal- ussal otoritedir .

[Nurcan Özen]

Bilimsel yönetim F.W.Taylor tarafından geliştirilmiştir. Bu yönetim anlayışı örgüt ve yönetimin incelenmesinde ilk kez kullanılan bir yöntemdir. Bu yönetim anlayışı çalışanlara ve üretime odaklanır. Üretim bandı ilk defa bilimsel yönetim anlayışında ortaya çıkmaktadır. Burada kullanılan üretim tekniği “fordist üretim tekniği ” , yani seri üretimdir. Bilimsel yöntemde ” parça başı ücret ” tekniği uygulanır ve para motivasyon aracı olarak görülür. Bu bilimsel yöntem anlayışında Taylor ;örgüt ve yönetim bilgisini ilk kez bilimsel yöntem kullanarak üretmeye çalışmıştır. Bu yöntemde Taylor ,üretime ve verimliliğe odaklanmıştır. Gerçekleştirdiği çalışmalarına ise çeşitli işletmelerde gözlem yaparak devam eder. Bu gözlem sonucunda da işletmelerdeki israfın sebebinin verimsizlik olduğunu ortaya çıkarır . Taylor bir iş tamamlanırken, orada meydana getirilen hareketlerin bazılarının gereksiz olduğunu düşünür ve bunları ayıklar . Bunların dışındaki gerekli hareketlerin en iyi şekilde yapılması için “hareket etütlerini” ortaya koyar . Taylor’un bir de “zaman etütleri” vardır. Bu ifade ise bir işin kısa sürede ne kadar yüksek verimlilikle meydana getirilebileceğinin ifadesidir .

[Nurcan Özen]

Yönetsel kuram, yönetimin ilkelerini sistematik olarak ortaya koyan bir kuramdır. Bu kuramda üretime odaklanılmaz, yönetim sürecine ve yöneticiye odaklanır.Burada en büyük amaç israfın önlenmesi ve verimliliktir.Bu kuramın savunucusu Henri J. Fayol’dur .Kendisi mühendistir ve uzun yıllar da yöneticilik yapmıştır .Fayol burada yönetim sürecine odaklanır. Fayol’a göre yönetim “kumanda etme,örgütleme,uzağı görme,eşgüdümleme, ve denetim fonksiyonlarından meydana gelen süreçtir “. Ona göre yönetim ilke ve kuramlarının geliştirilmemiş olması ,yöneticilik eğitiminin yapılmamasına neden olmaktaydı. Bu sebeple Fayol, sistematik bir yönetici eğitimi eksikliğine vurgu yapmıştır. Fayol örgüt yönetiminin rasyonel şekilde nasıl olması gerektiğini araştırır. Bu çalışmalar sonucunda da her işletmede bulunması gereken işlemleri tespit eder .Bunlar; Teknik işler, ticari işler,mali işler, güvenlik işleri, muhasebe işleri, yönetim işleridir. Sonuç olarak Fayol yaptığı çalışmalarda yönetimi rasyonelleştirir ve bir yönetim kuramı geliştirir.

[Yazar]

Yazılar